Ξύλινα πνευστά

Το κλαρίνο είναι το πιο δημοφιλές ίσως από τα ξύλινα πνευστά (woodwinds). Πρόκειται για έναν εβένινο σωλήνα, που στο ένα άκρο του έχει άνοιγμα σαν χωνί, ενώ στο άλλο, που είναι πολύ πιο στενό, τοποθετείται το επιστόμιο, με το ειδικά διαμορφωμένο, μονό «καλάμι». Ενδιάμεσα υπάρχουν πολλά «κλειδιά» χάρη στα οποία ο εκτελεστής μπορεί να παίζει πολύ γρήγορα περάσματα.

          Όσο βασικό θεωρείται το βιολί στην οικογένεια των εγχόρδων, άλλο τόσο βασικό είναι και το κλαρίνο στην οικογένεια των ξύλινων πνευστών, χάρη στο γλυκό και μελωδικό του ήχο

            Αξίζει τέλος, να σημειώσουμε πως το κλαρινέτο διαθέτει ξεχωριστά ηχοχρώματα σε κάθε περιοχή του και θεωρείται πάντα το πιο εκφραστικό πνευστό.

Το φλάουτο αν και τώρα πια είναι κατασκευασμένο από μέταλλο θεωρείται πάντα μέλος της οικογένειας των «ξύλινων» πνευστών και μάλιστα από τα πιο βασικά της.

          Ανήκει σε μια πανάρχαια οικογένεια μουσικών οργάνων, της οποίας ένας από τους κυριότερους πρώτους εκπροσώπους - ο αυλός απαντάται στους αρχαίους Έλληνες, στους Εβραίους, στους Αιγυπτίους κι αργότερα στους Ρωμαίους. Με τα χρόνια, ο αυλός εξελίσσεται στο φλάουτο με ράμφος, που παίζεται από το μουσικό σε ευθεία θέση, σε αντίθεση με το σημερινό φλάουτο, το οποίο παίζεται σε πλάγια.

          Το φλάουτο γνωρίζει ιδιαίτερη άνθηση κατά τον Μεσαίωνα, καθώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί με την ίδια ευκολία από ερασιτέχνες και επαγγελματίες μουσικούς..

          Το φλάουτο, με τον καθαρό, γλυκύτατο ήχο του είναι βασικότατο όργανο της συμφωνικής ορχήστρας, καθώς είναι πολύ ευέλικτο και πολύ εύκολα μπορεί να παίξει γρήγορες νότες, αρπίσματα, τριλλισμούς, κλπ.

Στην ίδια οικογένεια μ’ αυτό ανήκει το μικρό φλάουτο, (piccolo),  με μικρότερες διαστάσεις που αποδίδει τους οξύτερους ήχους ανάμεσα σ’ όλα τα όργανα της συμφωνικής ορχήστρας.

Το όμποε,  ένα ακόμα μέλος της οικογένειας των «ξύλινων» έχει μερικές σημαντικές ομοιότητες αλλά και διαφορές με το κλαρινέτο. Όπως εκείνο, έτσι κι αυτό θεωρείται απόγονος του σαλιμό, αλλά ενώ στο κλαρινέτο το καλάμι που έρχεται σε επαφή με τα χείλη του μουσικού είναι απλό, στο όμποε είναι διπλό.

Ο «οξύαυλος» όπως είναι το ελληνικό του όνομα, επιβάλλεται αμέσως με την ποιότητα του ήχου του, και οι συνθέτες αρχίζουν να γράφουν γι’ αυτόν. 

          Το όμποε έχει διαπεραστικό και κάπως ένρινο ήχο, που το κάνει να ξεχωρίζει μέσα στην ορχήστρα.   

Το φαγκότο είναι το μεγαλύτερο συχνά χρησιμοποιούμενο μέλος της οικογένειας των «ξύλινων», μοιάζοντας με το όμποε, στο ότι έχει κι αυτό διπλό καλάμι στο επιστόμιό του, στις υψηλότερες μάλιστα νότες του, ο ήχος των δύο οργάνων εύκολα συγχέεται.

          Χάρη στην ιδιότυπη «φωνή» του, μαλακή, λίγο βραχνή, ίσως και λίγο αστεία, οι συνθέτες το μεταχειρίζονται πολλές φορές για να υπογραμμίσουν κάποια κωμική σκηνή, με τον μουσικό να παίζει τις νότες «κοφτά» (staccato). Το κόντρα - φαγκότο είναι το όργανο με τους βαθύτερους ήχους της οικογένειας, χρησιμοποιείται όμως, σπάνια. Τα όργανα αυτά εξελίχτηκαν σε παράλληλες διαδρομές με το όμποε και είναι πολύ δύσκολα στο παίξιμό τους.